Dlaczego okna parują od wewnątrz i jak temu zapobiec?

Para na szybach od środka to znak zbyt wilgotnego powietrza i słabej wentylacji, a nie wadliwego okna. Wyjaśniamy, czym jest punkt rosy, dlaczego nowe okna parują częściej niż stare, dlaczego parują brzegi szyb, jak obniżyć wilgotność i poprawić wentylację, a także kiedy para między szybami lub na zewnątrz oznacza problem.

Zaparowane szyby rano, kałuże wody na parapecie i czarne plamy w narożnikach okien to jesienią i zimą częsty problem, zwłaszcza po wymianie okien na nowe. Przyczyną prawie nigdy nie jest wadliwe okno. Para na szybie to sygnał, że w mieszkaniu jest za dużo wilgoci, a powietrze nie jest wymieniane wystarczająco. Zignorowany problem prowadzi do zawilgocenia ościeży, gnicia drewnianych ram i rozwoju pleśni.

Dlaczego okna parują od wewnątrz?

Powietrze zawsze zawiera parę wodną. Im jest cieplejsze, tym więcej pary może pomieścić. Kiedy ciepłe, wilgotne powietrze z pokoju styka się z chłodniejszą powierzchnią szyby, schładza się, a nadmiar pary skrapla się w postaci kropli. Temperatura, przy której to następuje, nazywa się punktem rosy. Przy temperaturze 20°C i wilgotności 50% punkt rosy wynosi około 9°C, a przy wilgotności 70% już około 14°C. Im wyższa wilgotność w pomieszczeniu, tym cieplejsza powierzchnia wystarczy, żeby pojawiła się na niej para.

Wilgoć w mieszkaniu powstaje cały czas. Oddychamy, gotujemy, kąpiemy się, suszymy pranie, podlewamy rośliny, a akwarium paruje. Kilkuosobowa rodzina wytwarza w ciągu doby kilka litrów pary wodnej, które trzeba usunąć przez wentylację. Gdy wentylacja nie nadąża, para skrapla się na najzimniejszych powierzchniach: szybach, ościeżach, narożnikach ścian zewnętrznych.

Dlaczego nowe okna parują bardziej niż stare?

Stare drewniane okna były nieszczelne. Przez szczeliny stale napływało świeże powietrze, które zastępowało wilgotne powietrze usuwane przez kratki wentylacyjne w kuchni i łazience. Nowe okna z uszczelkami są bardzo szczelne. Jeśli nie mają nawiewników ani mikrowentylacji, a domownicy rzadko wietrzą, wentylacja grawitacyjna przestaje działać, bo nie ma skąd brać powietrza. Wilgoć zostaje w mieszkaniu i skrapla się na szybach.

Dodatkowo stare okna z pojedynczymi szybami parowały i zamarzały zimą od dołu, przez co mieszkańcy otwierali je częściej. Nowe okna mają cieplejsze szyby, więc parują dopiero przy wyższej wilgotności, ale gdy już parują, oznacza to, że wilgotność jest naprawdę wysoka.

Dlaczego parują brzegi szyby?

Często parują same brzegi szyby, zwłaszcza dolny. To miejsce, w którym w pakiecie szybowym jest ramka dystansowa, czyli listwa oddzielająca szyby. Tradycyjna ramka aluminiowa dobrze przewodzi ciepło, więc brzeg szyby jest chłodniejszy niż jej środek. Tak zwana ciepła ramka z tworzywa lub stali nierdzewnej z tworzywem ogranicza to zjawisko. Dolna krawędź szyby jest też zwykle chłodniejsza, bo przy niej gromadzi się chłodne powietrze spływające po szybie.

Jak zapobiec parowaniu okien?

• Kontroluj wilgotność powietrza. Optymalna wilgotność w mieszkaniu zimą to około 40–60%. Prosty higrometr, kosztujący kilkadziesiąt złotych, pokaże, czy problem leży tutaj.
• Wietrz krótko i intensywnie, kilka razy dziennie przez kilka minut przy szeroko otwartych oknach, zamiast trzymać okno stale uchylone. Długie uchylanie wychładza ściany przy oknie i paradoksalnie sprzyja kondensacji.
• Zapewnij dopływ powietrza przez nawiewniki okienne lub ścienne, mikrowentylację w okuciach albo uchylenie skrzydła.
• Sprawdź kratki wentylacyjne. Kartka papieru przyłożona do kratki przy uchylonym oknie powinna być przez nią przyciągana. Jeśli nie jest, ciąg jest za słaby.
• Nie zasłaniaj grzejników pod oknem. Długie zasłony, szerokie parapety i zabudowy odcinają ciepłe powietrze od szyby.
• Ograniczaj źródła wilgoci. Gotuj pod przykryciem z włączonym okapem, a pranie susz w łazience z działającą wentylacją, w suszarce bębnowej lub na zewnątrz.
• Ogrzewaj wszystkie pomieszczenia, także sypialnię, w której na noc często mocno skręca się grzejnik.
• Rozważ osuszacz powietrza w pomieszczeniach, w których wilgotność jest stale wysoka, na przykład w nowym domu z wilgocią technologiczną.

Nawiewniki opisujemy w poradniku nawiewniki okienne, a diagnozę wentylacji w poradniku wentylacja grawitacyjna nie działa.

Jak zmierzyć wilgotność i znaleźć źródło problemu?

Higrometr ustawia się z dala od okien, kuchenki i grzejnika, na wysokości mniej więcej metra nad podłogą, i odczytuje o różnych porach dnia. Wilgotność rośnie zwykle rano, po nocy, i po gotowaniu czy kąpieli. Jeśli przez większość dnia przekracza 60%, problemem jest wentylacja lub nadmiar źródeł wilgoci. Jeśli wilgotność jest w normie, a okno i tak paruje, przyczyną może być zimne ościeże, źle wyregulowane okucia lub grzejnik zasłonięty zasłoną albo parapetem.

Co zrobić, gdy okno już paruje?

Wodę z szyby i parapetu warto zebrać ściągaczką lub chłonną ściereczką, żeby nie wsiąkała w uszczelki i ościeża. Następnie trzeba krótko, ale szeroko przewietrzyć pomieszczenie, a po wietrzeniu zamknąć okno i pozwolić grzejnikowi ogrzać ściany. Uszczelki raz w roku zabezpiecza się preparatem do uszczelek, a drewniane ramy co kilka lat odnawia, żeby woda ich nie niszczyła. Na stale wilgotnych ościeżach warto sprawdzić, czy nie pojawia się pleśń.

Czy w domu z rekuperacją okna też parują?

W domu z wentylacją mechaniczną z odzyskiem ciepła powietrze jest stale wymieniane, więc okna parują rzadko. Jeśli się to zdarza, przyczyną bywa zbyt mała wydajność rekuperatora, zapchane filtry lub zbyt niska prędkość wentylatorów zimą. Pomaga zwiększenie wydajności i wymiana filtrów. O rekuperacji piszemy w osobnym poradniku.

Czym grozi parowanie okien?

Woda, która stale ścieka po szybie, zbiera się na uszczelkach i parapecie. Zawilgaca ościeża i węgarki, niszczy drewniane ramy i parapety z płyt drewnopodobnych, a w narożnikach okna pojawia się czarna pleśń. Problem nasila się, jeśli okno było źle zamontowane, a ościeża są zimne. Sposoby na grzyb opisujemy w poradniku jak usunąć pleśń ze ściany, a prawidłowy montaż okien w poradniku ciepły montaż okien.

Czy parowanie między szybami lub na zewnątrz to problem?

To dwie zupełnie różne sytuacje.

Para między szybami oznacza, że pakiet szybowy stracił szczelność, a do przestrzeni między szybami dostała się wilgoć. Takiej wady nie da się usunąć wietrzeniem. Okno traci też izolacyjność, bo gaz szlachetny z pakietu ulatnia się. Trzeba wymienić pakiet, co opisujemy w poradniku o usterkach okien, które wymagają fachowca. Jeśli okno jest na gwarancji, warto zgłosić reklamację.

Para na zewnętrznej szybie, pojawiająca się w chłodne, bezwietrzne poranki, jest zjawiskiem naturalnym. Oznacza, że okno dobrze izoluje i ciepło z mieszkania nie ogrzewa zewnętrznej tafli, która w nocy wychładza się poniżej punktu rosy powietrza zewnętrznego. Zwykle znika, gdy słońce ogrzeje szybę. Producenci oferują powłoki ograniczające to zjawisko.

Czy rośliny i akwarium mogą powodować parowanie okien?

Tak, choć zwykle nie są jedyną przyczyną. Duża liczba roślin doniczkowych na parapecie, akwarium bez pokrywy czy nawilżacz powietrza ustawiony na wysoki poziom zwiększają ilość pary w pomieszczeniu. Rośliny lepiej ustawić z dala od zimnej szyby, a nawilżacz włączać tylko wtedy, gdy higrometr pokazuje wilgotność poniżej około 40%.

Kiedy wezwać fachowca?

Fachowca warto wezwać, gdy okno paruje mimo niskiej wilgotności i sprawnej wentylacji, ościeża są wyraźnie zimne i wilgotne, para pojawia się między szybami albo na ramie i uszczelkach tworzy się szron. Może to oznaczać błędy montażowe, uszkodzone uszczelki lub rozregulowane okucia, które przestały dociskać skrzydło. O regularnym serwisie okien piszemy w poradniku o serwisie okien.