Jak olejować podłogę drewnianą krok po kroku?

Olej podkreśla naturalny rysunek drewna i pozwala odnawiać podłogę miejscowo, bez cyklinowania całego pokoju. Wyjaśniamy, kiedy wybrać olej zamiast lakieru, jaki olej kupić, jak przygotować podłogę, jak nałożyć i wpolerować olej, ile czeka się na schnięcie, jak bezpiecznie postępować ze szmatami i jak dbać o podłogę olejowaną.

Olejowana podłoga wygląda naturalnie, jest ciepła w dotyku i nie ma charakterystycznego, plastikowego połysku lakieru. Olej wnika w pory drewna i wiąże się z nim, zamiast tworzyć na powierzchni twardą powłokę. Największą zaletą takiej podłogi jest łatwa renowacja: przetarte miejsce przy drzwiach można odświeżyć w godzinę, bez szlifowania całego pokoju. Żeby olej dobrze zabezpieczył drewno, trzeba go jednak dobrać do gatunku i nałożyć zgodnie z kilkoma prostymi zasadami.

Kiedy wybrać olej zamiast lakieru?

Olej sprawdza się, gdy zależy ci na naturalnym wyglądzie drewna, matowej lub satynowej powierzchni, ciepłym dotyku i możliwości miejscowych napraw. Dobrze nadaje się do salonów, sypialni i domów, w których podłoga ma się pięknie starzeć. Drewno olejowane jest też antypoślizgowe i nie elektryzuje się.

Lakier tworzy twardszą barierę dla wody i plam, więc lepiej wybrać go do pomieszczeń intensywnie użytkowanych, gdy nie chcesz regularnie pielęgnować podłogi. Lakierowana podłoga wymaga jednak cyklinowania, gdy powłoka się przetrze, a olejowana tylko miejscowego dołożenia oleju. Porównanie środków do wykańczania drewna znajdziesz w poradniku o środkach do ochrony drewna.

Jaki olej do podłogi wybrać?

Do podłóg stosuje się specjalne oleje i olejowoski, a nie oleje do mebli, oleje kuchenne czy czysty olej lniany, który długo schnie i lepi się. Najczęściej spotkasz:

• oleje twardniejące na bazie olejów roślinnych, takich jak lniany i tungowy, z dodatkiem żywic i suszyków, które utwardzają się w drewnie,
• twarde woski olejne, czyli olejowoski, które łączą wnikanie oleju z cienką, odporną warstwą wosku na powierzchni,
• oleje barwione, które jednocześnie zmieniają kolor drewna, na przykład na biały, szary czy orzechowy,
• oleje dwuskładnikowe z utwardzaczem, które szybciej osiągają pełną twardość i są odporniejsze,
• oleje utwardzane UV, stosowane głównie fabrycznie na deskach gotowych.

Wybieraj produkt z jednego systemu: olej, ewentualny podkład, mydło do mycia i środek do pielęgnacji tego samego producenta. Przy gatunkach egzotycznych i bardzo twardych, na przykład merbau czy wenge, producenci zalecają często specjalne oleje lub wcześniejsze odtłuszczenie drewna, bo naturalne substancje w drewnie utrudniają wnikanie.

Jak przygotować podłogę do olejowania?

Olej wnika w drewno i podkreśla jego strukturę, ale też wszystkie nierówności, zabrudzenia i ślady po szlifowaniu. Dlatego przygotowanie jest kluczowe.

1. Usuń starą powłokę. Podłogę lakierowaną trzeba zeszlifować do czystego drewna, bo olej nie wniknie przez lakier. Przebieg szlifowania opisujemy w poradniku o cyklinowaniu podłogi.
2. Wykonaj ostatni szlif papierem o gradacji około 100–120. Zbyt drobny szlif, na przykład 180, zamyka pory drewna i olej słabiej wnika.
3. Wypolerkuj podłogę siatką ścierną, żeby usunąć ślady po bębnie i krawędziarce, które olej wyraźnie podkreśli.
4. Dokładnie odkurz podłogę odkurzaczem z miękką szczotką i przetrzyj ją suchą ściereczką z mikrofibry. Nie myj jej wodą, bo podnosi włókna drewna.
5. Sprawdź warunki. Drewno musi być suche, a temperatura w pomieszczeniu i wilgotność powietrza mieścić się w zakresie podanym przez producenta, zwykle około 15–25°C. Nie olejuj podłogi przy grzaniu podłogowym na pełnej mocy ani w pełnym słońcu.

Jak nałożyć olej krok po kroku?

Dokładny sposób aplikacji podaje producent, ale większość olejów do podłóg nakłada się podobnie.

1. Wymieszaj olej, zwłaszcza barwiony, żeby pigment rozłożył się równomiernie. Przy dużej powierzchni wymieszaj ze sobą kilka puszek, żeby kolor był jednolity.
2. Nałóż cienką warstwę szpachlą ze stali nierdzewnej, wałkiem lub pędzlem, pracując na fragmentach kilku metrów kwadratowych, wzdłuż włókien.
3. Wmasuj olej w drewno ręcznym padem albo polerką talerzową z miękkim, beżowym padem. Polerka wtłacza olej w pory i równomiernie go rozprowadza.
4. Usuń nadmiar oleju po czasie podanym przez producenta bawełnianą szmatką lub czystym padem. Olej pozostawiony na powierzchni tworzy lepkie, błyszczące plamy, które długo schną i przyciągają brud.
5. Po wyschnięciu pierwszej warstwy nałóż drugą, cieńszą, jeśli zaleca to producent. Często druga warstwa wymaga już niewielkiej ilości oleju.

Pracuje się od najdalszego narożnika w stronę drzwi, żeby nie trzeba było chodzić po świeżym oleju. Przy olejach barwionych łączenia między fragmentami robi się na mokro, żeby nie powstały smugi.

Jak zmienić kolor podłogi olejem?

Olejem barwionym można rozjaśnić, przyciemnić lub ochłodzić kolor drewna bez osobnej bejcy. Popularne są oleje białe, które dają skandynawski, jasny dąb, oraz szare i grafitowe, które neutralizują żółty odcień. Ten sam olej wygląda jednak inaczej na różnych gatunkach: dąb przyjmuje pigment równomiernie, a sosna i buk mogą tworzyć plamy. Dlatego kolor zawsze sprawdza się na próbce, najlepiej na zeszlifowanej desce z tej samej podłogi lub w mało widocznym miejscu, na przykład w szafie wnękowej. Przy olejach barwionych ważniejsze niż zwykle jest równomierne nakładanie i dokładne zbieranie nadmiaru, bo każda nadwyżka pigmentu zostaje jako ciemniejsza plama. Na pierwszą warstwę barwioną nakłada się zwykle drugą bezbarwną, która chroni kolor przed ścieraniem.

Ile schnie olejowana podłoga?

Po nałożeniu oleju po podłodze można zwykle ostrożnie chodzić w skarpetkach po około dobie. Pełne utwardzenie trwa jednak dłużej, często około tygodnia, w zależności od produktu, temperatury i wilgotności powietrza. W tym czasie nie kładzie się dywanów, nie myje podłogi na mokro i nie stawia ciężkich mebli. Pod nogi krzeseł i stołów warto od razu przykleić filcowe podkładki. Przy niskiej temperaturze i dużej wilgotności schnięcie się wydłuża, a przeciągi mogą nanosić kurz na lepką powierzchnię.

Uwaga na szmaty nasączone olejem

To najważniejsza zasada bezpieczeństwa. Ścierki, pady i szmaty nasączone olejem schnącym mogą samoistnie się zapalić. Olej utlenia się i wydziela ciepło, a w zwiniętym lub zgniecionym materiale ciepło się kumuluje. Po kilku godzinach materiał może się zapalić bez żadnego źródła ognia. Zużyte czyściwo rozłóż płasko na zewnątrz do całkowitego wyschnięcia albo namocz w wodzie w zamkniętym metalowym pojemniku i zutylizuj zgodnie z zaleceniem producenta. Ostrzeżenie o tym ryzyku jest na etykietach olejów do drewna.

Jak dbać o podłogę olejowaną?

Podłoga olejowana potrzebuje regularnej, ale prostej pielęgnacji.

• Na co dzień odkurzaj ją i myj dobrze wyciśniętym mopem z dodatkiem mydła do podłóg olejowanych. Mydło natłuszcza drewno i uzupełnia ochronę.
• Nie używaj uniwersalnych płynów, środków z amoniakiem, mleczek i myjek parowych, które wypłukują olej.
• Rozlane płyny wycieraj od razu, bo woda zostawia na oleju jasne plamy, a wino czy kawa ciemne.
• Co kilka miesięcy nakładaj olej pielęgnacyjny, zwłaszcza w ciągach komunikacyjnych, przed drzwiami i przy stole.
• Przetarte miejsca odnawiaj miejscowo: lekko przeszlifuj je drobną siatką, odkurz i nałóż olej jak przy pierwszym olejowaniu.

Dobrze utrzymana podłoga olejowana z czasem nabiera szlachetnej patyny i nie wymaga cyklinowania przez wiele lat.

Najczęstsze błędy przy olejowaniu

• Olejowanie podłogi z resztkami lakieru, przez co powstają plamy o różnym kolorze.
• Zbyt gruba warstwa oleju i brak usunięcia nadmiaru.
• Zbyt drobny ostatni szlif, przez który olej słabo wnika.
• Mycie podłogi zwykłymi detergentami, które wypłukują olej.
• Zostawienie zwiniętych szmat z olejem w pomieszczeniu lub w koszu.

Olejowanie podłogi samodzielnie czy z fachowcem?

Olejowanie gotowej, zeszlifowanej podłogi jest jedną z prostszych prac wykończeniowych i można je wykonać samemu. Polerkę talerzową z padami można wypożyczyć. Trudniejsze jest samo przygotowanie, czyli cyklinowanie, które przy cennych podłogach lepiej zlecić. Olejowanie desek warstwowych fabrycznie olejowanych wymaga zgodnego oleju pielęgnacyjnego, dlatego warto znać producenta podłogi. Różnice między deskami litymi i warstwowymi opisujemy w poradniku o deskach trójwarstwowych.