Nawiewniki okienne – czy warto je zamontować?

Nawiewnik okienny wpuszcza do mieszkania świeże powietrze potrzebne do działania wentylacji grawitacyjnej. Wyjaśniamy, dlaczego po wymianie okien nawiewniki są potrzebne, jakie są rodzaje nawiewników, jak dobrać ich wydajność, jak się je montuje, czy przez nie wieje i jest głośniej, jak o nie dbać i kiedy są zbędne.

Po wymianie starych okien na nowe wiele osób zauważa parujące szyby, wilgoć na ościeżach, czarne plamy w narożnikach i duszne powietrze, szczególnie rano w sypialni. Powodem jest to, że nowe okna z uszczelkami są szczelne, a do mieszkania nie napływa już świeże powietrze, które wcześniej wpadało przez nieszczelności starej stolarki. Nawiewnik okienny to niewielki element w ramie okna, który rozwiązuje ten problem bez ciągłego uchylania skrzydła i bez wychładzania pokoju. Poniżej wyjaśniamy, jak działa i jak go dobrać.

Do czego służy nawiewnik okienny?

Wentylacja grawitacyjna usuwa zużyte powietrze przez kratki w kuchni, łazience i WC. Żeby mogła działać, w to samo miejsce musi napływać świeże powietrze, głównie przez okna w pokojach. Dawniej robiły to nieszczelności starych okien drewnianych. Nowe okna są szczelne, więc dopływ trzeba zapewnić celowo. Warunki techniczne przewidują, że w budynkach z wentylacją grawitacyjną dopływ powietrza zewnętrznego zapewnia się między innymi przez nawiewniki w oknach lub ścianach zewnętrznych. Wymagana ilość powietrza wynika z normy dotyczącej wentylacji mieszkań i zależy od tego, ile powietrza mają usuwać kratki. Jak rozpoznać, że wentylacja nie działa, opisujemy w poradniku wentylacja grawitacyjna nie działa.

Czym grozi brak dopływu powietrza?

Bez dopływu świeżego powietrza w mieszkaniu rośnie wilgotność i stężenie dwutlenku węgla. Para wodna z oddychania, gotowania, kąpieli i suszenia prania skrapla się na szybach i zimnych ścianach, a w narożnikach rozwija się pleśń. Powietrze staje się duszne, a w sypialni rano można odczuwać ból głowy i zmęczenie. W mieszkaniach z gazowymi urządzeniami brak dopływu powietrza jest niebezpieczny, bo pogarsza spalanie i może prowadzić do cofania się spalin. Problem parujących szyb opisujemy w poradniku dlaczego okna parują od wewnątrz, a usuwanie pleśni w poradniku jak usunąć pleśń ze ściany.

Jakie są rodzaje nawiewników?

Nawiewniki higrosterowane mają czujnik z taśmy poliamidowej, która wydłuża się przy wzroście wilgotności i otwiera przepustnicę. Dzięki temu nawiewnik wpuszcza więcej powietrza, gdy jest potrzebne, na przykład w nocy w sypialni, a mniej, gdy pomieszczenie jest puste i suche. Nie wymagają zasilania.

Jak dobrać wydajność nawiewników?

Wydajność nawiewnika podaje producent w metrach sześciennych na godzinę przy określonej różnicy ciśnień, zwykle 10 Pa. Łączna wydajność nawiewników w mieszkaniu powinna odpowiadać ilości powietrza, jaką mają usuwać kratki wentylacyjne. Na przykład mieszkanie z kuchnią elektryczną, łazienką i oddzielnym WC wymaga usuwania około 110–130 m³/h powietrza, więc tyle samo musi napłynąć przez nawiewniki. W praktyce montuje się zwykle po jednym nawiewniku w oknie każdego pokoju, a w dużych pokojach dwa. Dobór warto zostawić firmie montującej okna lub projektantowi wentylacji.

Jak montuje się nawiewniki?

Najczęściej stosuje się dwa sposoby montażu w oknie:

• nawiewniki wrębowe, montowane we wrębie ramy i skrzydła, w miejscu wyciętej uszczelki, bez frezowania profilu. Są tańsze i łatwiejsze w montażu, ale mają mniejszy przepływ.
• nawiewniki nadramowe lub montowane we frezowanych otworach w ramie, dające większy przepływ i lepszą regulację.

Nawiewnik można zamontować przy zakupie nowych okien, co jest najprostsze, albo później, w istniejących oknach. Montaż w już używanym oknie warto zlecić firmie, która zna dany system profili, bo nieprawidłowo wycięty otwór może osłabić ramę, przeciąć wzmocnienie stalowe lub pozbawić okno gwarancji. Istnieją też nawiewniki ścienne, montowane w przegrodzie, zwykle za grzejnikiem, które nie ingerują w okno, ale wymagają wiercenia otworu w ścianie i zewnętrznej kratki na elewacji.

Czy przez nawiewnik będzie zimno?

Nawiewnik wpuszcza zimne powietrze, ale w niewielkich ilościach i kieruje strumień ku górze, gdzie miesza się z ciepłym powietrzem pomieszczenia. Najlepiej, gdy okno z nawiewnikiem jest nad grzejnikiem, który ogrzewa napływające powietrze, a parapet nie zasłania grzejnika. Nawiewniki higrosterowane same ograniczają przepływ, gdy w pomieszczeniu jest sucho, na przykład w ciągu dnia pod nieobecność domowników. W mroźne, wietrzne dni można przymknąć nawiewnik ręcznie, ale nie zamyka się go całkowicie na dłużej.

Czy przez nawiewnik będzie głośniej?

Każdy otwór w oknie przepuszcza trochę więcej dźwięku niż zamknięte okno. Przy ruchliwej ulicy, torach czy lotnisku wybiera się nawiewniki akustyczne z wkładami tłumiącymi, których izolacyjność producent podaje w decybelach. O akustyce okien piszemy w poradniku o izolacyjności akustycznej okien.

Nawiewnik czy mikrowentylacja?

Mikrowentylacja to dodatkowe położenie klamki, w którym skrzydło odsuwa się od ramy o kilka milimetrów. Daje niewielki i trudny do kontroli przepływ, wymaga pamiętania o ustawieniu klamki i pogarsza zabezpieczenie przed włamaniem w tej pozycji. Nawiewnik działa stale, można go regulować, a w wersji higrosterowanej sam dostosowuje przepływ. Dlatego jest zwykle lepszym rozwiązaniem, choć mikrowentylacja może być uzupełnieniem.

Ile kosztuje nawiewnik i montaż?

Najtańsze są nawiewniki wrębowe ręczne, droższe ciśnieniowe, a najdroższe higrosterowane i akustyczne. Przy zakupie nowych okien dopłata za nawiewnik jest zwykle niewielka, bo producent montuje go w fabryce. Montaż w istniejącym oknie wymaga frezowania ramy i skrzydła, więc dochodzi koszt usługi. Nawiewnik ścienny wymaga wiercenia otworu w ścianie, często wiertnicą, oraz kratki zewnętrznej, co podnosi koszt. W bloku montaż nawiewników ściennych może wymagać zgody zarządcy, bo dotyczy elewacji.

W których pokojach montować nawiewniki?

Nawiewniki montuje się w pokojach, czyli w pomieszczeniach, z których powietrze ma przepływać do kuchni i łazienki. Najważniejsze są sypialnie, w których w nocy przy zamkniętych drzwiach szybko rośnie wilgotność i stężenie dwutlenku węgla, oraz salon. W kuchni z kratką wentylacyjną nawiewnik nie jest konieczny, bo powietrze dopływa z pozostałych pomieszczeń, ale w kuchni z oknem i kuchenką gazową często się go stosuje dla poprawy spalania. W łazience z kratką nawiewnika zwykle się nie montuje.

Jak dbać o nawiewniki?

Nawiewniki co kilka miesięcy odkurza się i myje osłony, bo zbierają kurz, pyłki i owady. Niektóre modele mają filtry lub siatki przeciw owadom, które trzeba czyścić lub wymieniać. Nawiewników higrosterowanych nie myje się agresywnymi środkami w okolicy czujnika. Przy myciu okien warto sprawdzić, czy kanał w ramie nie jest zablokowany.

Kiedy nawiewniki nie są potrzebne?

Nawiewników nie stosuje się w domach z wentylacją mechaniczną z odzyskiem ciepła, bo powietrze nawiewa wtedy centrala, a dodatkowe otwory zaburzałyby bilans instalacji i obniżały odzysk ciepła. Więcej o tym rozwiązaniu piszemy w poradniku rekuperacja w domu jednorodzinnym. Nawiewniki nie są też konieczne w pomieszczeniach bez stałego pobytu ludzi, na przykład w nieużywanym pomieszczeniu gospodarczym, jeśli mieszkanie ma wystarczający dopływ powietrza przez inne okna.