Parametry plafonów, które musisz znać przed zakupem

Lumeny, luksy, barwa światła, współczynnik Ra, stopień IP i wymiary. Wyjaśniamy parametry plafonów, które warto znać przed zakupem, i podpowiadamy, jak dobrać lampę sufitową do salonu, łazienki, przedpokoju i kuchni.

Plafon to lampa montowana bezpośrednio pod sufitem, bez zwisającego przewodu. Jest prosty, uniwersalny i dobrze sprawdza się w niskich pomieszczeniach, przedpokojach, łazienkach i sypialniach. Wybierając go, łatwo jednak skupić się wyłącznie na wyglądzie, a po montażu okazuje się, że w pokoju jest za ciemno, światło jest zimne jak w szpitalu albo lampa nie nadaje się do łazienki.

Ile światła daje plafon?

Najważniejszym parametrem jest strumień świetlny wyrażony w lumenach (lm). Mówi on, ile światła emituje lampa. Moc w watach przy oświetleniu LED niewiele mówi, bo jedna dioda daje znacznie więcej światła z wata niż inna. Lepiej porównywać lumeny i skuteczność, czyli liczbę lumenów na wat.

To, czy pomieszczenie będzie dobrze oświetlone, zależy od natężenia oświetlenia mierzonego w luksach (lx). W uproszczeniu lumeny podzielone przez powierzchnię pomieszczenia w metrach kwadratowych dają przybliżone luksy, choć część światła pochłaniają ściany i sufit. Orientacyjne zapotrzebowanie wygląda tak:

Przykładowo pokój o powierzchni 15 m² potrzebuje do oświetlenia ogólnego co najmniej około 2000–3000 lm, a przy ciemnych ścianach więcej.

Jaką barwę światła wybrać?

Barwę światła opisuje temperatura barwowa w kelwinach (K):

• około 2700–3000 K to światło ciepłe, przytulne, dobre do salonu i sypialni,
• około 4000 K to światło neutralne, dobre do kuchni, łazienki, pracowni i przedpokoju,
• 5000 K i więcej to światło zimne, które w domu zwykle wydaje się sterylne.

Coraz popularniejsze są plafony z regulacją barwy, sterowane pilotem lub aplikacją, które rano dają chłodniejsze, a wieczorem cieplejsze światło.

Co oznacza współczynnik Ra?

Współczynnik oddawania barw CRI, oznaczany jako Ra, mówi, jak wiernie oświetlone przedmioty pokazują swoje kolory. Słońce ma Ra 100. W domu warto wybierać źródła o Ra co najmniej 80, a w łazience przy lustrze, w kuchni i garderobie lepiej 90 i więcej. Tanie oprawy z niskim Ra sprawiają, że skóra wygląda szaro, a kolory ubrań i jedzenia są przekłamane.

Jaki stopień IP jest potrzebny w łazience?

Stopień ochrony IP określa odporność lampy na pył i wodę. Pierwsza cyfra dotyczy ciał stałych, druga wody. W pokojach wystarczy zwykle IP20. W łazience wymagany stopień zależy od strefy: przy wannie i prysznicu potrzebne są oprawy o wyższej szczelności niż w dalszej części pomieszczenia. W praktyce do łazienek często wybiera się plafony co najmniej IP44, a rozmieszczenie opraw w strefach ustala elektryk zgodnie z przepisami. Plafon IP44 sprawdzi się też na zadaszonym balkonie i w przedsionku.

LED zintegrowany czy wymienne żarówki?

Plafony dzielą się na dwie grupy. Plafony z wbudowanym modułem LED są zwykle płaskie, energooszczędne i bardzo trwałe, ale gdy moduł się zepsuje, często trzeba wymienić całą lampę. Plafony z gwintem na żarówki, najczęściej E27 lub E14, pozwalają dobrać źródło światła o dowolnej barwie i jasności i łatwo je wymienić. Przed zakupem warto sprawdzić, ile żarówek mieści lampa i jaką maksymalną moc dopuszcza producent.

Jakie jeszcze cechy plafonu warto sprawdzić?

Przy wyborze plafonu zwróć uwagę na kilka dodatkowych rzeczy:

1. Średnicę i wysokość dopasowane do wielkości pomieszczenia. Za mały plafon w dużym salonie wygląda niepozornie i nie oświetli całego wnętrza.
2. Możliwość ściemniania, ale tylko z kompatybilnym ściemniaczem lub sterowaniem.
3. Czujnik ruchu, wygodny w przedpokoju, garderobie i na klatce schodowej.
4. Kąt świecenia i klosz, bo mleczny klosz daje miękkie, rozproszone światło, a przezroczysty mocniejsze, ale bardziej rażące.
5. Brak migotania, zwłaszcza w pomieszczeniach, w których się pracuje lub czyta.

Plafon to dobre oświetlenie ogólne, ale rzadko wystarcza jako jedyne źródło światła. W kuchni warto uzupełnić go oświetleniem blatu, o czym piszemy w poradniku o lampach do kuchni.