Oświetlenie łazienki – strefy, stopnie IP i rozmieszczenie lamp

W łazience lampy dobiera się do stref bezpieczeństwa wokół wanny i prysznica. Wyjaśniamy, czym są strefy 0, 1 i 2, co oznacza stopień IP, jakie zabezpieczenia musi mieć instalacja, jak rozplanować oświetlenie ogólne, przy lustrze, dekoracyjne i nocne, jaką barwę i jasność wybrać oraz jak oświetlić małą łazienkę bez okna.

Łazienka łączy wodę z prądem, dlatego oświetlenie wybiera się tu inaczej niż w pokoju. Lampy muszą być odporne na wilgoć, parę i rozbryzgi, a instalacja odpowiednio zabezpieczona. Jednocześnie światło ma być dobre do golenia, makijażu i pielęgnacji, przyjemne podczas wieczornej kąpieli i nie oślepiające w nocy. Zasady bezpieczeństwa wynikają z normy dotyczącej instalacji elektrycznych w pomieszczeniach z wanną lub prysznicem, a reszta to kwestia dobrego planu i wyboru lamp.

Jakie są strefy w łazience?

Przy prysznicu bez brodzika strefy wyznacza się od punktu wylotu wody, czyli od głowicy prysznica, w promieniu określonym w normie. Ścianki prysznicowe i zabudowy mogą ograniczać zasięg stref. Instalację w łazience powinien zaprojektować i wykonać elektryk z uprawnieniami, który na koniec wykona pomiary. Kolejność prac przy remoncie opisujemy w poradniku remont łazienki krok po kroku.

Co oznacza stopień IP?

Oznaczenie IP składa się z dwóch cyfr, opisanych w normie dotyczącej stopni ochrony obudów. Pierwsza cyfra mówi o ochronie przed ciałami stałymi i kurzem, druga przed wodą:

• 4 oznacza ochronę przed bryzgami wody z dowolnego kierunku,
• 5 ochronę przed strugą wody,
• 7 ochronę przed skutkami krótkotrwałego zanurzenia,
• 8 ochronę przed skutkami ciągłego zanurzenia.

Litera X zamiast cyfry oznacza, że dana ochrona nie była badana. Popularne oznaczenie IP44 to ochrona przed ciałami większymi niż 1 mm i przed bryzgami wody. IP65 to oprawa pyłoszczelna i odporna na strugę wody, często stosowana nad prysznicem.

Jakie zabezpieczenia musi mieć instalacja w łazience?

Obwody zasilające łazienkę, w tym oświetlenie, gniazda, wentylator i ogrzewanie podłogowe, zabezpiecza się wyłącznikiem różnicowoprądowym o prądzie zadziałania 30 mA, który odłącza prąd przy upływie, na przykład przez wodę. Metalowe elementy, takie jak wanna stalowa, rury i brodzik, obejmuje się połączeniami wyrównawczymi, jeśli wymaga tego projekt. Puszki, włączniki i gniazda montuje się poza strefami 0, 1 i 2, a włącznik oświetlenia najczęściej przy drzwiach, często na zewnątrz łazienki. Oprawy w strefie 1 i 0 zasila się bardzo niskim napięciem z transformatora umieszczonego poza strefami lub zgodnie z wymaganiami normy.

Jak rozplanować oświetlenie łazienki?

W łazience dobrze sprawdza się kilka źródeł światła:

• oświetlenie ogólne na suficie, na przykład plafon lub kilka oczek, które równomiernie rozświetla całe pomieszczenie, łącznie ze strefą prysznica,
• oświetlenie lustra z boków lub z przodu, żeby twarz była oświetlona bez cieni,
• oświetlenie dekoracyjne, na przykład taśma LED we wnęce prysznicowej, pod szafką lub za lustrem,
• słabe światło nocne, na przykład taśma LED w cokole z czujnikiem ruchu, które nie oślepia w nocy.

Oświetlenie wyłącznie z góry rzuca na twarz cienie pod oczami, nosem i brodą. Lepiej sprawdzają się kinkiety po obu stronach lustra na wysokości mniej więcej twarzy albo lustro z wbudowanym podświetleniem LED. Oczka w suficie rozmieszcza się tak, żeby oświetlały także wnętrze kabiny prysznicowej. Parametry lamp sufitowych opisujemy w poradniku o parametrach plafonów.

Ile światła potrzeba w łazience?

Łazienka potrzebuje dość jasnego oświetlenia ogólnego, zwykle porównywalnego z kuchnią, a przy lustrze jeszcze jaśniejszego, skierowanego na twarz. Przy planowaniu przyjmuje się orientacyjnie kilkaset luksów przy lustrze. W praktyce w małej łazience wystarczy plafon lub cztery do sześciu oczek oraz oświetlenie lustra, a w dużej łazience więcej punktów. Jasne płytki i duże lustro odbijają światło i poprawiają efekt.

Jaką barwę i jakość światła wybrać?

Do łazienki najlepiej pasuje światło neutralne lub ciepło-neutralne, o barwie około 3000–4000 K. Przy lustrze warto wybrać źródła o wysokim współczynniku oddawania barw, najlepiej CRI 90 lub wyższym, bo dzięki temu kolory skóry i makijażu wyglądają naturalnie. Wieczorem przydaje się możliwość przyciemnienia światła lub włączenia tylko oświetlenia dekoracyjnego. Wszystkie źródła światła w łazience powinny mieć podobną barwę, żeby wnętrze nie wyglądało niespójnie.

Jak oświetlić łazienkę bez okna?

W łazience bez okna światło dzienne nie dociera wcale, więc oświetlenie musi zastąpić je w całości. Warto zaplanować więcej punktów światła, jasne wykończenie ścian i sufitu, duże lustro i podświetlenie luster lub wnęk. Dobrym pomysłem jest połączenie oświetlenia z wentylatorem z wyłącznikiem czasowym, który pracuje jeszcze po zgaszeniu światła. Wentylację w takiej łazience opisujemy w poradniku wentylacja w łazience bez okna.

Jak sterować oświetleniem łazienki?

Najwygodniej podzielić oświetlenie na kilka obwodów: ogólne, lustro i dekoracyjne. Coraz popularniejsze są lustra z dotykowym włącznikiem, regulacją barwy i jasności oraz podgrzewaniem, które zapobiega parowaniu. Światło nocne steruje się czujnikiem ruchu z czujnikiem zmierzchu. W łazience nie montuje się zwykłych ściemniaczy w strefach, a sterowniki i zasilacze umieszcza się poza strefami, w miejscu z dostępem serwisowym.

Jakie lampy wybrać do łazienki?

Plafony łazienkowe mają szczelny klosz z uszczelką i sprawdzają się jako oświetlenie ogólne, także w strefie 2. Oczka podtynkowe hermetyczne montuje się w suficie podwieszanym, również nad prysznicem, jeśli mają odpowiedni stopień IP. Kinkiety łazienkowe zawiesza się przy lustrze, a lustra z podświetleniem LED łączą oświetlenie twarzy z dekoracją i często mają funkcję antyparową. Taśmy LED w profilach stosuje się w wnękach, pod szafkami i w cokołach. Przy wyborze warto zwrócić uwagę na materiały odporne na korozję, takie jak aluminium anodowane, stal nierdzewna i szkło, bo zwykła stal w wilgotnym powietrzu szybko rdzewieje.

Jak oświetlić lustro i szafkę z lustrem?

Najlepszy efekt daje światło padające na twarz z dwóch stron, na przykład dwa kinkiety lub pionowe pasy LED po bokach lustra. Jeśli jest miejsce tylko na lampę nad lustrem, powinna być szeroka, wysunięta do przodu i świecić na twarz. Szafki z lustrem mają często wbudowane oświetlenie u góry i u dołu, a podświetlenie od spodu delikatnie oświetla umywalkę i może służyć jako światło nocne.

Najczęstsze błędy w oświetleniu łazienki

• Jedna lampa na środku sufitu, przez którą przy lustrze jest ciemno, a twarz w cieniu.
• Oprawy bez odpowiedniego IP nad wanną i prysznicem.
• Zasilacze taśm LED w strefach lub w miejscach bez dostępu.
• Zbyt zimne światło o barwie powyżej 5000 K, które daje szpitalny efekt.
• Brak światła w kabinie prysznicowej zasłoniętej szklanymi ściankami.