Jak położyć gładź gipsową krok po kroku?

Gładź gipsowa daje idealnie gładką ścianę pod malowanie. Wyjaśniamy, czym różni się gładź sypka od gotowej, jak sprawdzić i przygotować podłoże, jak gruntować, ile warstw nakładać, jak szlifować przy świetle bocznym, ile gładzi potrzeba, jak długo schnie i jakich błędów unikać.

Gładź gipsowa to cienka warstwa masy, którą nakłada się na tynk lub płyty gipsowo-kartonowe, żeby uzyskać idealnie gładką powierzchnię pod farbę. Dobrze położona daje ściany, na których pod światłem z okna nie widać żadnych fal ani śladów pacy. Źle położona pęka, łuszczy się, pyli albo pokazuje wszystkie nierówności, które miała zakryć. Gładzenie jest pracochłonne, ale przy odrobinie cierpliwości można je wykonać samodzielnie.

Kiedy potrzebna jest gładź?

Gładź nakłada się, gdy ściana ma być gładka pod malowanie, a tynk jest szorstki, ma pory, drobne rysy albo ślady po wcześniejszych naprawach. Typowo gładzi się ściany na tynku cementowo-wapiennym, który ma fakturę piaskową, oraz ściany po zerwaniu starej tapety czy farby. Tynk gipsowy maszynowy jest zwykle na tyle gładki, że po zagruntowaniu można go malować bez gładzi, ale przy wymagających farbach głęboko matowych i bocznym świetle często i tak wykonuje się cienką warstwę.

To warstwa wykończeniowa, a nie wyrównująca. Gładź gipsową kładzie się cienko, zwykle do około 3 mm w jednej warstwie, więc nadaje się do drobnych poprawek. Większe krzywizny, ubytki i uskoki wyrównuje się najpierw tynkiem, gipsem szpachlowym lub zaprawą wyrównującą.

Gładź sypka czy gotowa?

Gładzie sypkie sprzedaje się w workach i miesza z wodą przed użyciem. Są tańsze, dają bardzo białą, twardą powierzchnię i pozwalają przygotować dokładnie tyle masy, ile potrzeba. Mają jednak ograniczony czas pracy po wymieszaniu, zwykle od kilkudziesięciu minut do kilku godzin.

Gładzie gotowe, polimerowe, sprzedaje się w wiadrach. Są gotowe do użycia, długo zachowują urabialność, łatwiej się szlifują i dobrze sprawdzają się przy nakładaniu natryskowym. Kosztują więcej, a ich powierzchnia jest nieco mniej twarda. Dla amatora gładź gotowa jest zwykle wygodniejsza, a ekipy często łączą oba rodzaje: sypką na pierwszą warstwę, gotową na ostatnią.

Jak przygotować ścianę pod gładź?

Przygotowanie podłoża decyduje o trwałości gładzi.

1. Sprawdź wilgotność. Przyjmuje się, że tynk cementowo-wapienny lub beton nie powinien mieć wilgotności wyższej niż około 4%, a podłoże gipsowe około 1%. Świeże tynki schną zwykle kilka tygodni, zależnie od grubości i warunków.
2. Sprawdź nośność. Ścianę opukuje się: głuchy dźwięk oznacza odparzony tynk, który trzeba skuć. Starą farbę testuje się taśmą: jeśli farba zostaje na taśmie po jej oderwaniu, trzeba ją usunąć.
3. Oczyść ścianę z kurzu, pajęczyn, tłustych plam i wykwitów. Plamy po wodzie i sadzy zabezpiecza się farbą izolującą, bo przebijają przez gładź.
4. Zabezpiecz elementy stalowe farbą antykorozyjną, bo gips przyspiesza ich rdzewienie.
5. Wypełnij rysy i ubytki. Rysy poszerza się, oczyszcza i wypełnia masą, a pęknięcia na łączeniach materiałów zbroi taśmą lub siatką.
6. Zamontuj narożniki ochronne na zewnętrznych narożnikach ścian i ościeży. Dzięki nim krawędzie będą proste i odporne na uderzenia.

Po co gruntować ścianę przed gładzią?

Grunt zmniejsza i wyrównuje chłonność podłoża oraz wzmacnia jego powierzchnię. Bez gruntowania chłonny tynk wyciąga wodę z masy, gładź wiąże nierównomiernie, pęka, pyli i może się odspajać. Na podłożach słabych stosuje się grunty głęboko penetrujące, a na gładkich i niechłonnych, na przykład na betonie czy farbie olejnej, grunty zwiększające przyczepność z dodatkiem piasku kwarcowego. Grunt nakłada się pędzlem lub wałkiem. Gładź kładzie się dopiero po jego wyschnięciu, w czasie podanym przez producenta, zwykle po kilku godzinach.

Jakie narzędzia są potrzebne do gładzi?

Do samodzielnego gładzenia przydają się: mieszadło na wiertarce i czyste wiadro, paca ze stali nierdzewnej o długości 30–60 cm, kilka szpachelek, w tym narożna, kuweta na masę, wałek lub pędzel do gruntu, paca do szlifowania z siatkami ściernymi o różnych gradacjach, lampa robocza do świecenia wzdłuż ściany oraz folia i taśma do zabezpieczenia okien, podłóg i drzwi. Stal nierdzewna jest ważna, bo zwykła stal rdzewieje i zostawia na gładzi rdzawe smugi. Narzędzia myje się od razu po pracy, bo zaschnięta gładź tworzy grudki, które rysują kolejne warstwy.

Jak nakładać gładź krok po kroku?

1. Przygotuj masę zgodnie z instrukcją: gładź sypką wsypuje się do czystej wody, nie odwrotnie, i miesza mieszadłem na wolnych obrotach do uzyskania jednolitej konsystencji bez grudek. Po krótkiej przerwie miesza się ponownie. Masę zużywa się w czasie podanym na opakowaniu.
2. Nałóż pierwszą warstwę pacą ze stali nierdzewnej, prowadząc ją pod niewielkim kątem do ściany. Pierwsza warstwa wypełnia pory i drobne zagłębienia.
3. Poczekaj, aż warstwa wyschnie, chyba że producent dopuszcza pracę „mokre na mokre”.
4. Lekko przeszlifuj wystające grudki i ślady pacy drobną siatką.
5. Nałóż kolejną, cieńszą warstwę, zwykle w kierunku prostopadłym do poprzedniej. Gdy pierwsza była kładziona pionowo, druga idzie poziomo.
6. Wygładź powierzchnię długimi, płynnymi ruchami. Im mniej śladów pacy zostawisz, tym mniej szlifowania później.

Zazwyczaj wystarczają dwie warstwy, a na bardziej szorstkim tynku trzy. Wygodnie pracuje się pacą o długości 40–60 cm, a w narożnikach szpachelką narożną. Coraz częściej stosuje się też gładź natryskową, nakładaną agregatem i wyrównywaną długą szpachlą, co przyspiesza pracę na dużych powierzchniach.

Jak szlifować gładź?

Po całkowitym wyschnięciu gładź szlifuje się pacą z siatką ścierną albo szlifierką do gładzi z odsysaniem pyłu, nazywaną potocznie żyrafą. Zwykle zaczyna się od siatki o gradacji około 120, a kończy na drobniejszej, około 180. Podczas szlifowania świeć lampą wzdłuż ściany. Światło padające pod ostrym kątem pokazuje każdą nierówność, której nie widać przy świetle z sufitu. Miejsca zbyt głębokie zaznacza się ołówkiem i uzupełnia cienko masą, a po wyschnięciu ponownie szlifuje.

Pył po szlifowaniu gładzi jest bardzo drobny i rozchodzi się po całym mieszkaniu. Pracuj w masce przeciwpyłowej i okularach, zaklej drzwi folią, a jeśli to możliwe, użyj szlifierki podłączonej do odkurzacza przemysłowego.

Co zrobić przed malowaniem gładzi?

Przed malowaniem ścianę trzeba odpylić, najlepiej odkurzaczem z miękką szczotką lub suchą szczotką, i ponownie zagruntować gruntem pod farbę. Bez tego farba wsiąka nierównomiernie, na ścianie pojawiają się matowe plamy i smugi, a zużycie farby rośnie. Technikę malowania opisujemy w poradniku jak malować ściany i sufit bez smug. Sztukaterię i inne dekoracje montuje się już na gotowej, gładkiej ścianie, o czym piszemy w poradniku o sztukaterii na ścianie.

Ile gładzi potrzeba i ile schnie?

Zużycie gładzi podaje producent, zwykle w kilogramach na metr kwadratowy na milimetr grubości. Przy gładziach gipsowych sypkich wynosi ono najczęściej około 1 kg na m² na każdy milimetr. Przy dwóch cienkich warstwach o łącznej grubości około 1,5–2 mm na pokój o powierzchni ścian i sufitu 50 m² potrzeba więc kilkudziesięciu kilogramów masy. Cienka warstwa schnie zwykle od kilku godzin do doby, zależnie od grubości, temperatury i wentylacji.

Jakich błędów unikać przy gładzi?

• Nakładanie gładzi na wilgotny tynk, co kończy się wykwitami, pęcherzami i odspajaniem.
• Pominięcie gruntowania, przez co gładź pęka i pyli.
• Zbyt gruba warstwa, która przy schnięciu pęka.
• Dolewanie wody do wiążącej masy, co osłabia gładź.
• Mieszanie świeżej masy z resztkami starej, które przyspieszają wiązanie i tworzą grudki.
• Szlifowanie bez lampy, przez co nierówności wychodzą dopiero po malowaniu.
• Zbyt szybkie suszenie przy otwartych oknach w upał lub przy mocnym ogrzewaniu.

Gdzie gładzenie wypada w kolejności prac?

Gładzenie to jeden z etapów remontu, który wykonuje się po instalacjach elektrycznych i hydraulicznych, tynkach i wylewkach, a przed malowaniem, montażem drzwi i układaniem paneli czy desek. Całą kolejność prac opisujemy w poradniku o kolejności prac remontowych.