Środki do ochrony drewna – bejca, ług i woski do drewna

Bejca, ług, olej, wosk, olejowosk, lakier i impregnat. Wyjaśniamy, czym się różnią środki do drewna, do czego służy każdy z nich, jak je łączyć i jak bezpiecznie pracować z olejami.

Surowe drewno pięknie wygląda, ale bez ochrony szybko szarzeje, łapie plamy, wchłania wodę i się ściera. Na półkach sklepów budowlanych stoją dziesiątki puszek z preparatami do drewna, które na pierwszy rzut oka robią to samo. W rzeczywistości jedne tylko barwią, inne tworzą twardą powłokę, a jeszcze inne chronią przed grzybami i owadami. Dobór środka zależy od tego, co chcemy osiągnąć i gdzie drewno będzie użytkowane.

Bejca, czyli zmiana koloru

Bejca to roztwór barwników lub pigmentów, który wnika w drewno i zmienia jego kolor, zachowując widoczny rysunek słojów. Spotyka się bejce wodne, spirytusowe i rozpuszczalnikowe. Bejca nie chroni drewna przed wodą ani ścieraniem, dlatego po wyschnięciu trzeba ją zabezpieczyć lakierem, olejem albo woskiem. Na drewnie iglastym, które nierówno chłonie, bejca może dawać plamy, dlatego warto zrobić próbę na odpadzie.

Ług, czyli rozjaśnianie drewna

Ług do drewna rozjaśnia je i nadaje lekko szarawy lub bielony odcień. Jest szczególnie popularny przy podłogach z sosny i dębu w stylu skandynawskim. Ług ogranicza też naturalne żółknięcie drewna iglastego pod wpływem światła. Tak jak bejca, nie jest powłoką ochronną i po nim stosuje się zwykle olej lub mydło do drewna.

Olej, czyli ochrona od wewnątrz

Olej wnika w drewno, wypełnia pory i utwardza się wewnątrz włókien. Podkreśla rysunek słojów i daje naturalny, matowy wygląd. Drewno olejowane jest przyjemne w dotyku i łatwo je miejscowo odnowić: wystarczy przeszlifować uszkodzone miejsce i nałożyć olej ponownie. Wymaga jednak regularnej pielęgnacji, zwykle odświeżenia olejem co kilka miesięcy do roku, zależnie od intensywności użytkowania.

Wosk i olejowosk, czyli delikatna powłoka

Wosk tworzy cienką warstwę na powierzchni drewna. Daje jedwabisty połysk i przyjemne wykończenie, ale słabo chroni przed wodą i zarysowaniami. Sprawdza się na meblach i elementach dekoracyjnych. Olejowosk (twardy wosk olejny) łączy wnikanie oleju z powierzchniową ochroną wosku, dzięki czemu nadaje się także na podłogi i blaty.

Lakier, czyli twarda powłoka

Lakier tworzy na drewnie twardą, szczelną powłokę, odporną na ścieranie i plamy. To najlepsza ochrona dla podłóg w intensywnie używanych pomieszczeniach. Wadą jest trudniejsza renowacja: uszkodzonej powłoki nie odnowi się miejscowo bez widocznych śladów, a przy głębokim zużyciu całą podłogę trzeba przeszlifować. Współczesne lakiery wodne mają niewielki zapach i szybko schną.

Impregnat i lazura, czyli drewno na zewnątrz

Drewno na tarasie, elewacji, ogrodzeniu czy w altanie wymaga innych środków. Impregnaty chronią przed grzybami, pleśnią i owadami. Lazury łączą barwienie z ochroną przed wodą i promieniowaniem UV. Wiele produktów zewnętrznych to impregnaty powłokotwórcze, które robią obie rzeczy. Do mebli ogrodowych i tarasów stosuje się też oleje tarasowe z filtrem UV.

Jak dobrać środek do zastosowania?

W jakiej kolejności stosować środki do drewna?

Typowa kolejność przy wykańczaniu drewna wygląda tak:

1. Szlifowanie, coraz drobniejszym papierem, i odpylenie.
2. Barwienie lub rozjaśnianie, czyli bejca albo ług, jeśli chcemy zmienić kolor.
3. Warstwa ochronna, czyli olej, olejowosk albo lakier, w liczbie warstw zalecanej przez producenta.
4. Pielęgnacja, czyli okresowe odświeżanie środkami do konserwacji.

Wszystkie preparaty muszą do siebie pasować. Nie każdy lakier można położyć na olejowane drewno i nie każda bejca współpracuje z każdym olejem. Najbezpieczniej wybierać produkty z jednego systemu producenta.

Jak bezpiecznie pracować z olejami?

To ważne i często pomijane ostrzeżenie: ścierki, szmaty i pady nasączone olejem schnącym mogą ulec samozapłonowi. Olej utlenia się, wydzielając ciepło, a zwinięta w kłębek szmata potrafi się zapalić po kilku godzinach. Zużyte czyściwo trzeba rozłożyć na płasko na zewnątrz do całkowitego wyschnięcia albo namoczyć w wodzie w zamkniętym metalowym pojemniku. Podczas pracy z preparatami rozpuszczalnikowymi trzeba też dobrze wietrzyć pomieszczenie.

Jeśli chcesz nadać drewnu wygląd starej podłogi, zajrzyj do poradnika o metodach postarzania desek.