Metody postarzania deski panelowej

Szczotkowanie, wędzenie, bejcowanie, bielenie i ręczne struganie. Opisujemy metody postarzania desek podłogowych, podpowiadamy, które można zrobić samodzielnie, i jak dobrać postarzaną podłogę do wnętrza.

Postarzane drewno wygląda tak, jakby leżało w domu od kilkudziesięciu lat. Ma wyraźne słoje, nierówności, przebarwienia i ślady obróbki. To efekt bardzo popularny we wnętrzach rustykalnych, loftowych i skandynawskich, a także w domach, w których nowe deski mają pasować do starego budynku. Postarzanie można zamówić w fabryce albo wykonać samodzielnie na deskach litych.

Na czym polega postarzanie drewna?

Postarzanie to obróbka, która naśladuje naturalne zużycie i działanie czasu. Łączy dwie grupy zabiegów: mechaniczne, które zmieniają strukturę powierzchni, oraz chemiczne i barwiące, które zmieniają kolor. Najlepszy efekt daje zwykle połączenie kilku metod, na przykład szczotkowania i olejowania barwionym olejem.

Jakie są mechaniczne metody postarzania?

Szczotkowanie

Twarde szczotki druciane lub z włókna usuwają miękkie części drewna między słojami, a twardsze słoje zostają. Powierzchnia staje się lekko falista i przyjemna w dotyku, a rysunek drewna wyraźniejszy. To najpopularniejsza i najbardziej uniwersalna metoda, dobrze sprawdza się na dębie, jesionie i sośnie.

Ręczne struganie (hand scraped)

Powierzchnię deski obrabia się ręcznym narzędziem, które zostawia płytkie, nieregularne wgłębienia, jakby deska była wyrównywana ręcznie sto lat temu. Daje to bardzo rustykalny efekt.

Ślady piły i fazowanie krawędzi

Deskom nadaje się ślady cięcia piłą taśmową lub tarczową, a krawędzie ścina nieregularnie i zaokrągla. Wygląda to jak podłoga z desek z odzysku.

Piaskowanie

Strumień piasku lub innego ścierniwa usuwa miękkie części drewna, podobnie jak szczotkowanie, ale mocniej. Metoda wymaga specjalistycznego sprzętu i stosuje się ją głównie w produkcji fabrycznej.

Jakie są chemiczne i barwiące metody postarzania?

Wędzenie

Dąb wędzony to deski poddane działaniu oparów amoniaku, które reagują z naturalnymi garbnikami w drewnie. Drewno ciemnieje na całej grubości, przybierając odcienie od miodowego brązu po niemal czekoladowy. To zabieg fabryczny, niemożliwy do bezpiecznego wykonania w domu.

Bejcowanie

Bejca zmienia kolor drewna, ale nie chroni go przed ścieraniem. Postarzone bejcami deski trzeba potem zabezpieczyć olejem, woskiem albo lakierem. Szczegóły opisujemy w poradniku o środkach do ochrony drewna.

Bielenie ługiem i olejem białym

Ług rozjaśnia drewno, a biały olej osadza się w porach i podkreśla rysunek słojów. Efekt przypomina deski spłowiałe od słońca, dobrze pasuje do stylu skandynawskiego i prowansalskiego.

Patynowanie

To nakładanie kilku warstw w różnych odcieniach i częściowe ich wycieranie, dzięki czemu powstają przetarcia przypominające dawne malowane podłogi.

Które metody można zastosować samodzielnie?

Na deskach litych i niewykończonych samodzielnie da się:

1. Szczotkować szczotką drucianą na wiertarce lub szlifierce, zawsze wzdłuż słojów.
2. Fazować i zaokrąglać krawędzie strugiem albo papierem ściernym.
3. Bejcować i bielić gotowymi preparatami.
4. Olejować olejem barwionym albo woskiem z pigmentem.

Przed pracą na całej podłodze warto zrobić próbę na kilku odpadach z tej samej partii drewna, bo każdy gatunek, a nawet każda deska reaguje inaczej. Podczas szczotkowania i szlifowania koniecznie używaj maski przeciwpyłowej i okularów ochronnych.

Czy można postarzyć panele i deski warstwowe?

Panele laminowane i winylowe mają tylko nadruk drewna, więc nie da się ich postarzać obróbką. Można natomiast kupić panele, które fabrycznie imitują postarzane drewno, z wyczuwalną strukturą zsynchronizowaną z rysunkiem i fazowanymi krawędziami. W deskach warstwowych postarzanie wykonuje się w fabryce. Samodzielne szczotkowanie jest ryzykowne, bo warstwa szlachetnego drewna ma tylko kilka milimetrów.

Do jakich wnętrz pasuje postarzana podłoga?

Postarzane deski świetnie wyglądają w domach w stylu rustykalnym i wiejskim, we wnętrzach loftowych z cegłą i stalą, w nowoczesnych stodołach i w odnawianych kamienicach. Mniej pasują do bardzo eleganckich, glamour lub minimalistycznych wnętrz, w których lepiej sprawdza się gładka, jednolita deska. O doborze podłogi do stylu loftowego piszemy w poradniku o podłodze w stylu loftowym.