Farba lateksowa czy akrylowa – którą wybrać do ścian?

Farba lateksowa lepiej znosi mycie, akrylowa jest tańsza i dobrze sprawdza się na sufitach. Wyjaśniamy, czym różnią się farby lateksowe, akrylowe i ceramiczne, co oznaczają klasy odporności na szorowanie i krycia według normy, jaki połysk wybrać, ile farby potrzeba i jaką farbę wybrać do poszczególnych pomieszczeń.

W sklepie farby do ścian dzielą się zwykle na akrylowe, lateksowe i ceramiczne, a do tego dochodzą farby do kuchni i łazienek, do sufitów i farby kolorowe z mieszalnika. Nazwy brzmią technicznie, ale dla kupującego najważniejsze jest co innego: czy farba dobrze kryje, czy da się ją umyć, jak wygląda w świetle bocznym i jak będzie wyglądać po kilku latach. Te cechy da się porównać dzięki oznaczeniom na etykiecie i w karcie technicznej.

Czym różni się farba lateksowa od akrylowej?

Obie są farbami wodnymi, czyli emulsyjnymi. Składają się z wody, spoiwa, pigmentów, wypełniaczy i dodatków. Różnią się głównie rodzajem i ilością spoiwa.

Farby akrylowe mają spoiwo z żywic akrylowych. Są tańsze, dobrze przepuszczają parę wodną, łatwo się nakładają i szybko schną. Tańsze farby akrylowe mają jednak mniej spoiwa, a więcej wypełniaczy, przez co ich powłoka gorzej znosi częste mycie i łatwiej się wyciera.

Farby lateksowe zawierają spoiwa dające bardziej elastyczną i zwartą powłokę, najczęściej na bazie kopolimerów akrylowych lub winylowych. Lepiej znoszą szorowanie, są odporniejsze na zabrudzenia i dłużej zachowują kolor, ale kosztują więcej. Nazwa „lateksowa” jest w dużej mierze handlowa i nie oznacza konkretnego składu, dlatego ważniejsze od niej są parametry z normy.

Farby ceramiczne to farby z dodatkiem drobnych wypełniaczy mineralnych, które tworzą bardzo twardą, gładką i zwartą powłokę. Brud i tłuszcz nie wnikają w nią głęboko, więc łatwo je zmyć. Często wybiera się je do kuchni, przedpokoju i pokoju dziecka.

Co oznacza klasa odporności na szorowanie?

Europejska norma dotycząca farb do ścian wewnętrznych dzieli je na pięć klas odporności na szorowanie na mokro. Badanie polega na wielokrotnym szorowaniu powłoki specjalną włókniną z detergentem i zmierzeniu, ile jej ubyło.

Większość farb lateksowych i ceramicznych ma klasę 1 lub 2. Tańsze farby akrylowe mają często klasę 3 lub niższą. Farby sufitowe mają zwykle klasę 3–5, bo sufitów się nie myje.

Na jakie inne parametry patrzeć?

• Klasa krycia mówi, jak dobrze farba zakrywa podłoże przy podanej wydajności. Klasa 1 oznacza najlepsze krycie, a klasa 4 najsłabsze. Przy farbach kolorowych krycie zależy też od odcienia.
• Stopień połysku określa się od głęboko matowej, przez matową i satynową, po farby z połyskiem. Im wyższy połysk, tym łatwiej myć ścianę, ale tym wyraźniej widać nierówności i ślady wałka.
• Wydajność podaje się w metrach kwadratowych z litra na jedną warstwę. Zwykle wynosi od kilku do kilkunastu m² z litra.
• Zawartość lotnych związków organicznych (LZO). Limity określają przepisy, a farby o niskiej zawartości mniej pachną.
• Przeznaczenie, na przykład do kuchni i łazienki, na sufity, do pomieszczeń o podwyższonej wilgotności.

Głęboki mat najlepiej ukrywa niedoskonałości, ale zwykle gorzej znosi mycie. Wyjątkiem są nowoczesne matowe farby ceramiczne, które łączą oba te parametry.

Jaką farbę wybrać do poszczególnych pomieszczeń?

Sufity maluje się zwykle farbą akrylową głęboko matową o dobrym kryciu. Mat ukrywa nierówności, a sufitu i tak się nie myje. W sypialni i salonie wystarczy farba akrylowa lub lateksowa w klasie 2–3, a przy kanapie, stole i włącznikach lepiej sprawdza się klasa 1–2. W pokoju dziecka warto wybrać farbę lateksową lub ceramiczną w klasie 1, odporną na mycie i ślady kredek. W przedpokoju i na klatce schodowej liczy się odporność na otarcia od butów, toreb i rowerów, więc wybiera się klasę 1.

W kuchni zwykła farba szybko się brudzi tłuszczem i parą, dlatego stosuje się farby do kuchni lub ceramiczne. Ścianę nad blatem i przy kuchence lepiej zabezpieczyć dodatkowo innym materiałem. W łazience wybiera się farby do łazienek, odporne na wilgoć i z dodatkami przeciwgrzybicznymi, a w strefie prysznica i tak kładzie się płytki. Gdy na ścianie już pojawiła się pleśń, trzeba ją najpierw usunąć i zlikwidować przyczynę, a dopiero potem malować, co opisujemy w poradniku jak usunąć pleśń ze ściany.

Farba gotowa czy z mieszalnika?

Farby gotowe w kolorze mają powtarzalny odcień i dobrze dobrane pigmenty, ale ograniczony wybór barw. Farby z mieszalnika powstają z bazy i pigmentów dozowanych w sklepie, dzięki czemu można uzyskać praktycznie dowolny kolor z wzornika. Do intensywnych i ciemnych kolorów używa się innej bazy niż do jasnych, a ciemne odcienie często gorzej kryją i wymagają trzeciej warstwy. Przy ciemnych ścianach lepiej wybrać farbę o wysokiej klasie odporności na szorowanie, bo każde przetarcie widać na nich wyraźniej niż na bieli. Warto zachować etykietę z numerem receptury, żeby w razie potrzeby domieszać ten sam kolor.

Na co zwrócić uwagę w pokoju alergika i dziecka?

W sypialniach i pokojach dziecięcych warto wybierać farby o niskiej zawartości lotnych związków organicznych i bez intensywnego zapachu, z deklaracją producenta lub certyfikatem dotyczącym emisji. Po malowaniu pomieszczenie trzeba dobrze wietrzyć przez kilka dni. Farby z dodatkami przeciwgrzybicznymi stosuje się tam, gdzie rzeczywiście występuje wilgoć, a nie profilaktycznie w każdym pokoju.

Ile farby potrzeba do pokoju?

Ilość farby oblicza się z powierzchni ścian i sufitu, liczby warstw i wydajności. Przykład: pokój o wymiarach 4 × 3,5 m i wysokości 2,6 m ma około 39 m² ścian, a po odjęciu okna i drzwi około 34 m². Przy wydajności 10 m² z litra na warstwę i dwóch warstwach potrzeba około 7 litrów farby na ściany. Do tego dochodzi sufit, około 14 m², czyli około 3 litry. Warto kupić niewielki zapas z jednej partii, bo przy farbach z mieszalnika kolejne mieszanie może dać nieco inny odcień.

Czy tańsza farba się opłaca?

Nie zawsze. Tania farba o słabym kryciu wymaga często trzech warstw zamiast dwóch, więc różnica w cenie znika, a pracy jest więcej. Słabsza odporność na szorowanie sprawia też, że ścianę w przedpokoju trzeba będzie odświeżyć szybciej, a próba zmycia plamy kończy się wytartym, błyszczącym miejscem. Rozsądny kompromis to tańsza farba akrylowa na sufity i do pokoi, w których ściany rzadko się brudzą, i lepsza farba lateksowa lub ceramiczna do kuchni, przedpokoju i pokoju dziecka.

Jak przygotować ścianę pod nową farbę?

Niezależnie od rodzaju farby ściana musi być czysta, sucha, nośna i zagruntowana. Farby wodne można kłaść na stare farby wodne, ale farby olejne i lakierowe trzeba zmatowić i pokryć gruntem zwiększającym przyczepność. Technikę malowania bez smug opisujemy w poradniku jak malować ściany i sufit, a sposoby na zabrudzenia w poradniku o myciu ścian.